Son Beş Yılda Konut Kredileri Adeta Patladı

Yeni Şafak yazarlarından Yaşar Süngü bu haftaki yazısında Merkez Bankası’nın indirim kararını ve kredi borçlarının borçla kapatıldığının altını çizdi. Süngü yazısında şu konulara değindi: 

Ak Parti’nin iki önemli ekonomi bakanı arasındaki Gaz-Fren polemiğine Başbakan Erdoğan da katılınca konu haftanın gündemine oturdu.

Bakan Zafer Çağlayan, Merkez Bankası’nın faizleri indirmeyerek sürekli fren basıp balataları eskittiğini, artık gaza basması gerektiğini söylerken, Bakan Ali Babacan da küresel ekonomide yangın varken gaza basmanın doğru olmayacağını, dolayısıyla temkinli gitmenin her zaman akıllıca olduğunu açıklayarak bir anlamda Çağlayan’a cevap verdi.

İki Bakan arasında karşılıklı ama tatlı biçimde süren söz düellosuna Başbakan’da katıldı.İki bakanına da hak veren Erdoğan, Merkez Bankası‘nın özerk olduğunun altını çizerken, kişisel fikrinin faizlerin yüksek seyrettiği ve inmesi olduğunu da vurguladı.

Merkez Bankası’nın Faiz Politikası Sadece İş Dünyasını İlgilendirmiyor 

Halk arasında çok kullanılan tabirle Merkez Bankası bugüne kadar ne İsa’ya yaranabildi ne Musa’ya. Merkez Bankası’nın faiz politikası Ak Parti’den önceki dönemlerde de sert eleştirilere maruz kalıyordu. Merkez Bankası’nın faiz politikası sadece iş dünyasını ilgilendirmiyor.

Alınacak bir faiz kararı, işçisinden memuruna, köylüsünden emeklisine kadar ekonomik sınıfların tamamını etkiliyor.

Eskiden Komşu Vardı Şimdi Banka Var

İslam’da birbirlerine yardımda Karz-ı hasen (Güzel borç) vardı. İnsanlar, maddi ihtiyaçlarını faizsiz olarak komşu ve akrabasından karşılardı. Küresel sistem, önce atomu parçalar gibi aileyi parçaladı, onu çekirdeğe çevirdi. Çekirdek aileyi de mahalleden çıkardı, iki odalı misafir odasız apartman dairelerine yerleştirerek akrabalığı kaldırdı. Evlerin içine de televizyonu yerleştirerek komşuluğu öldürdü. Komşu ve akraba yerine de her tarafa banka adını verdiği para satan yerler açtı.

Bu faizle para satan kurumlara da ekrandan her akşam, ‘Senin en yakın akraban da benim, komşunda, ne istiyorsan bana gel’ dedirtti.

Sonuç ortada; Dün konut sahibi olmak, evlenmek ya da araba almak için komşusuna veya akrabasına giden vatandaş, bugün bu ihtiyaçları için zihnine kazınan tek adrese gitti: Bankalara.

Komşuyu ve akraba kapısını kapatan vatandaş kısa vadeli nakit sıkıntısına çareyi ‘Banka Kredisi, Kredi Kartı, Kredili Mevduat Hesabı’nda buldu.

Başını sokacak ev hayalindeki kesimler ise, ortalama 10 yıllık geleceğini ipotek altına sokarak kullandığı kredilerle son beş yılda konut kredileri adeta patlattı. Taşıt kredilerinde görece düşük rakamlar gerçekleşirken genel eğilim ‘acil nakit çözümleri ve zorunlu konut ihtiyacı’ olarak belirdi. Vatandaşların kullandığı toplam tüketici kredileri son beş yılda yüzde 154 oranında artışla 172 milyar liraya ulaştı. Günü kurtarma peşindeki vatandaşa ‘ilaç’ olan bankaların kredili mevduat hesapları ise aynı dönemde ikiye katlanarak 4 milyar lirayı geçti. Alış-verişten ziyade artık nakit ihtiyacının vazgeçilmez öğesi haline dönüşen kredi kartı borçları ise beş yılda iki katından fazla artış göstererek 58 milyar lirayı aştı.

Bir yandan işsizlik, bir yandan ücret zammı alamayan çalışan yoksullarla borcun borçla kapatılması eğilimi hızlandı.

15 milyon ücretli işçi-memur, sayıları 10 milyona ulaşan emekli kesim için geçim şartları biraz daha zorlaştı. Haneye giren gelirin azalması halinde, her dört kişiden birinin kredi kartı borcunu ödeyemediği bir konjonktürde tablonun daha da kötüleşmesi kaçınılmaz. İhtiyaç kredisindeki büyük artış, borcun borçla kapatıldığının delili. Konut kredisi ve ihtiyaç kredisindeki artışa karşılık taşıt kredisine iştahın kesik olması ise düşündürücü.

Gaz-Fren tartışmasına geri dönersek,

Merkez Bankası’nın faizleri indirmesi veya sabit tutmasını ne kadar tartışıyorsak, toplumun geleceği için vatandaş kalitesini nasıl artırabiliriz sorusuna da cevap aramamız gerektiğini düşünüyorum.

Malatya Halkı Kredi Borcunu Ödüyor

Malatya halkı kredi borcunu ödüyor. Batık kredide Türkiye'nin ortalaması yüzde 2.8 iken Malatya'da yüzde 1,8

Malatya Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Hasan Hüseyin Erkoç, Malatya'nın 2012'nin ilk altı ayında en fazla kredi kullanan illerden biri olduğunu belirterek, "Batık kredide Türkiye'nin ortalaması yüzde 2.8 iken Malatya'nın yüzde 1,8' lerde seyrediyor. Buda gösteriyor ki Türkiye ortalamasından iyi bir ortalamaya sahibiz. Kullandığımız 3.5 milyon TL'nin sadece 67 bin TL'si takibe düşmüş. Türkiye ortalamasına vurduğunuzda bu da çok iyi bir durumda olduğumuzu gösteriyor." dedi

Malatya Ticaret ve Sanayi Odası aylık olağan meclis toplantısı yapıldı. Ticaret ve Sanayi Odası Meclis salonunda yapılan toplantının açılışını yapan Meclis Başkanı Sami Payza, ABD'de geçtiğimiz aylarda çekimi yapılan ve internet sitelerinde ön gösterimi olan İslam dinine yönelik hakaretler içeren film sonrası gösterilen tepkilere değindi. Payza yaptığı konuşma da "Tüm bu kınama ve gösterilere rağmen ne hikmetse hala film Youtube'dan kaldırılmadı. Bugün dikkat ederseniz İslam coğrafyalarında hep kaos, gözyaşı savaşlar var. Biz bu coğrafyada birbirimizi öldürürken gayri Müslümler kendi görevlerini yapıyor ve amaçlarına ulaşıyorlar. Kürdün, Türk'e, Türkün Araba hiçbir üstünlüğü yoktur. İslam değil kan dökmeyi kalp kırmayı bile yasaklamışken, bunca kanın dökülmesi karşısında 'Allah bizi ayıktırsın' diye dua etmekten başka bir şey demiyorum" şeklinde ifadelere yer verdi.

Daha sonra Yönetim Kurulu çalışmaları ile ilgili olarak Yönetim Kurulu Başkanı Hasan Hüseyin Erkoç tarafından bilgiler verildi. Geçtiğimiz ay içinde yapılan faaliyetlere değinen Erkoç, Malatya'nın kullanılan kredilerin geri dönüşlerinde ciddi bir sıkıntı olmadığını söyledi. Erkoç, Malatya'nın bankalardan altı ayda kullandığı kredi toplamının 3,5 milyon TL olduğunu belirterek, bunun sadece 67 bin lirasının takibe girdiğini bunun ise yüzdelik oranının 1,8 civarında olduğunu söyledi. Erkoç," Türkiye geneliyle kıyasladığımızda genel takip oranı yüzde 2,8 iken Malatya'nın 1,8 lerde olması kentimiz adına sevindiricidir "dedi. Malatya'nın kullandığı Konut kredisinin de oldukça yüksek olduğunu belirten Erkoç şu ifadeleri kullandı,"BDDK verilerine göre 2012 yılının ilk altı ayında Doğu Anadolu Bölgesi'nde en fazla konut kredisini yine Malatya kullandı. Bölgede 1. 7 milyon TL konut kredisi kullandırılırken bunun yüzde 27'sini Malatya tek başına kullanan bir il oldu. Yine taşıt kredisinde en fazla kredi kullanan illerden biri Malatya oldu. Şu an Malatya'da 120 bin taşıt bulunuyor"

Türkiye'nin yüzde 3'ler civarında da olsa büyümesini sürdürdüğünü belirten Erkoç sözlerine şöyle devam etti."Merkez Bankası'nın da durağan kararı ile piyasalarda bir daralma söz konusu olabilir. Bu nedenle iş adamlarımızın yatırımlarını yaparken daha temkinli hareket etmelerini istiyoruz. Malatya'da özellikle kayısı piyasasında yaşanan bir daralma söz konusu. Bu yıl ürün bol ancak oldukça ucuz. Kaliteli de olmayınca ister istemez üründeki fiyat düşüklüğü herkesi olumsuz etkiliyor" dedi.

ABD'deki İslam'a hakaret içeren filme de değinen Erkoç, Bu konuda Ulaştırma Bakanlığı'nın bir çalışma yaptığını ve bu ve buna benzer gösterilerin internette erişiminin yasaklanacağı haberini aldıklarını kaydetti. Erkoç sözlerini,"Hiç kimsenin başkalarının kutsalına hakaret etme gibi bir özgürlüğü olamaz" şeklinde tamamladı.

Konut Kredisi Kullandırımı Anadolu'ya Kayıyor

Garanti Mortgage Satış Koordinasyon & Alternatif Dağıüm Kanalları Birim Müdürü Songül Yeşilçimenli Anadolu’da mortgage kredisi kullanım oranlarının arttığına dikkat çekti

Ekonomist Dergisi'nin haberine göre, markalı konut sektöründeki büyüme konut kredisi kullanım oranlarını da olumlu yönde etkiliyor. Öyle ki konut kredilerinin yüzde 35′i İstanbul’da kullanılırken, son yıllarda Ankara, İzmir, Antalya ve Bursa’da ön plana çıkmaya başladı. Bu artışta markalı konut üretiminin yaygınlaşması etkili oldu

Markalı konut sektörü İstanbul’un yanı sıra, Ankara, İzmir, Antalya ve Bursa gibi Türkiye’nin öne çıkan kentlerine açılmaya başladı. Bu kentlerde yeni projeler üreten markalı konut sektörünün büyük aktörleri bu kentlerdeki konut kredisi kullanım oranlarının artmasına da katkı sağlıyor.

Emlak Mortgage, mortgage kredilerini ve bu alanda yapılan çalışmaları Garanti Mortgage Satış Koordinasyon & Alternatif Dağıüm Kanalları Birim Müdürü Songül Yeşilçimenli ile konuştu. Anadolu’da mortgage kredisi kullanım oranlarının arttığına dikkat çeken Yeşilçimenli, bu değişimi Anadolu’daki gelişimi, değişimi gören markalı konut üreticilerinin gelişmekte olan kentlere yönelik konut üretimi yapmaya yönlenmelerine bağlıyor.

Yeşilçimenli mortgage kredileri konusundaki Emlak Mortgage'a şu yanıtları verdi:

Emlak Mortgage: İstanbul ilinin mortgage kullandırımları içinde payı nedir? İstanbul dışında en çok kredi kullandırımı yapılan iller hangileri?

Songül Yeşilçimenli: Haziran ayı Fintürk verilerine göre İstanbul’un tüm mortgage kredisi kullandırımları içindeki payı yüzde 35 olarak gözükmekte. İstanbul dışında en çok kredi kullandırımı yapılan iller ise sırasıyla Ankara, İzmir, Antalya, Bursa oluyor.

Bu illerde kullanımların artmasının sebebi nedir?

Artık Anadolu’da ciddi anlamda yeni konut projeleri yapılıyor. Eskiden Anadolu’daki insanların gelir seviyesi büyük şehirlere göre daha düşüktü. Hane halkı gelir seviyesinin artması, faizlerin düşüp vadelerin uzamasıyla Anadolu’da da hareket başladı.

Yerel Unsurlar Vurgulandı

İstanbul dışında başka kentler için de iletişim kampanyaları yapan Garanti Mortgage, 2009 yılında hedefleri doğrultusunda öncelikli illerini belirlemiş.Yerel unsurlarla destekleyerek bu kentlere özel iletişim kampanyaları tasarladı

“İzmir deyince gevrek, “Mortgage deyince Garanti”, “Kayseri deyince mantı, Mortgage deyince Garanti” ya da “Trabzon’da maç izlemeye Avni Aker’e, ev almaya Garanti’ye” şeklinde mesajlar kurgulayarak, iletişiminin o kente özel olmasını ve tüketiciyle birebir etkileşime geçmesini amaçlamış.

Ayrıca açık hava, yerel gazete ve radyo mecralarında yaygın olarak yer alan kampanya sonrasında yapılan ölçümlemelerden de yerel unsurların yarattığı olumlu etkiler net bir şekilde takip edilebiliyor

O hareket başlayınca inşaat firmaları da bunu gördü. Önce yerel firmalarda başladı. Ardından büyük firmalar da Anadolu’ya yöneldi. Markalı konutlara olan talep her geçen gün artmakta.

Bu İllerde Talebe Bağlı Olarak Konut Satış Fiyatları Nasıl Bir Artış Gösteriyor? 

Mortgage Uzmanı Garanti’nin desteğiyle hazırlanan ve ikinci el konudan içeren REIDIN.com Emlak Endeks’ine göre, Antalya, bir önceki aya göre metrekare başma yüzde 3.16 değer artışıyla, Temmuz 2012’de ikinci el konut satış fiyatlarının en fazla yükseldiği il oldu. Aynı dönemde metrekare başına ikinci el konut satış fiyatları, Adana’da yüzde 3.10, İzmir’de yüzde 2.52, İstanbul’da yüzde 2.54, Bursa’da yüzde 2.23, Ankara’da yüzde 2.15, Kocaeli’de yüzde 1.08 oranında arttığını söyleyebiliriz.

İlk iki çeyrek karşılaştırıldığında mortgage kullandırımlarında oran olarak en çok artış gösteren iller hangileri oldu? Fintürk ilk iki çeyrek verileri karşılaştırıldığında yüzde 9’luk bir oran ile Diyarbakır en çok arüş gösteren il olurken, onu sırasıyla Mardin ve Gaziantep takip etmekte.

Şirket olarak pazarlama stratejinizde şubelerinizin bulunduğu kentlere yönelik uygulanan farklı pazarlama stratejileri var mı? Mortgage Uzmanı Garanti Mortgage olarak kuruluşumuzdan itibaren pazarlama stratejimiz içerisinde şehir bazlı iletişim faaliyetlerine önemli bir yer ayırmaya çalışıyoruz. 2007-2010 yılları arasında, emlak odalannın işbirliğiyle çeşitli şehirlerde mortgage ve emlakçı seminerleri düzenledik.

Mortgage kavramının nispeten yeni olduğu yıllarda uzmanlığımızın getirmiş olduğu sorumlulukla emlak ofisi temsilcileriyle bu konudaki bilgi birikimlerimizi paylaştık ve 27 ilde 3.000’i aşkın emlakçıyı konut sektöründeki yeni uygulamalar hakkında bilgilendirdik. 2009 yılında, farklı bir çalışma daha başlattık. Hedeflerimiz doğrultusunda öncelikli illerimizi belirledik.

Yerel unsurlarla destekleyerek bu şehirlere özel iletişim kampanyaları tasarladık. “İzmir deyince gevrek, Mortgage deyince Garanti”, “Kayseri deyince mantı, Mortgage deyince Garanti” ya da ‘Trabzon’da maç izlemeye Avni Aker’e, ev almaya Garanti’ye” şeklinde mesajlar kurgulayarak, iletişimimizin o şehse özel olmasını ve tüketiciyle birebir etkileşime geçmesini amaçladık. Açık hava, yerel gazete ve radyo mecralarında yaygın olarak yer alan kampanya sonrasında yaptığımız ölçümlemelerden de yerel unsurların yarattığı olumlu etkileri net bir şekilde takip edebiliyoruz

Sizce kent bazlı pazarlama sektörünüzde önümüzdeki dönemde ne kadar önem kazanacak?

Yenilikçi pazarlama faaliyetleri ve çoğalan mecra alternatifleri sonucunda tüketiciler farklı kanallardan birçok mesaja maruz kalıyor. Bu mesaj çokluğu içinde farklılaşmak ve doğru hedef kideye ulaşmak ise gittikçe zorlaşıyor. Bu noktada, doğru mesajı doğru mecralardan kişilere ulaştırabilmek açısından şehir bazlı iletişim daha fazla önem kazanıyor. Çünkü yerel iletişim modellerini tercih ettiğinizde, ulaşmak istediğiniz hedef kitleyi daraltma, kişiye özel mesajlarla hitap etme ve tüketiciyle daha fazla etkileşime girme fırsatını buluyorsunuz.

Asansör Boşluğunun Metrekaresine 687 TL Ödedik

Bir evde oturduğumuz, yemek yediğimiz, banyo yaptığımız, misafir ağırladığımız, balkon keyfi yaptığımız alanlara ödediğimiz rakam, toplam ödediğimiz rakamın sadece 5'te 3'ünü oluşturuyor. Geri kalanı apartman hayatı sürmek için ödediğiniz ekstra bedeller.

Habertürk yazarlarından Barış Erkaya bu haftaki yazısında konut fiyatlarındaki artışı ve satın alınan konutun, metrekare bazındaki parasal karşılığını değerlendirdi. Erkaya yazısında şu konulara yer verdi:

 Herkesin derdidir, fakat en büyük dert büyük şehirlerde yaşayanlar için. Başını sokacak tek göz bir evin olsun. Bu dert, inşaat ve gayrimenkul sektörünü Türkiye'nin bir anda lokomotif sektörü haline getirdi.Deprem nedeniyle yenilenmesi gereken binalar, vadesi 30 yılı aşan konut kredisifırsatları, bir ara faizi yüzde 1'in de altına inen konut kredisi faizleri. Hepsi bir araya gelince sektör uçuşa geçti. Fakat "gaz-fren" polemiğinin başladığı geçen yıllarda en büyük darbeyi de bu sektör aldı. Kredi patlamasına hükümet tarafından alınan önlemler sektörden kelle aldı ve sektörün en bilindik markalarından biri iflas bayrağını çekti. Şimdi herkes sırada başkası olup olmadığını merak ediyor. Fakat Türkiye'de son 3.5 yılda yaşanan konut seferberliği ve dar gelirlinin anahtar sevdası arasında artan konut fiyatları, ev sahibi olmanın her babayiğidin harcı olmadığını açıkça gösterdi.

 Yani o anahtarı eline almak kor gibi yürek istiyor. "Fiyatlar düşer mi" sorusuna ise, konunun duygusal tarafları elbette o bilindik yanıtı veriyor: Düşer mi hiç, daha da artacak!

Bu cevap elbette kimseyi şaşırtmıyor. Tüccar, "malımın değeri düşecek, şimdi pahalıyken sakın almayın" der mi? Konut Fiyatlarındaki Artış Neden Kaynaklanıyor?

Kimine göre hızla büyüyen ekonominin etkisi, kimine göre ise özellikle büyükşehirlerde zaten uluslararası emsallerine göre (Örneğin İstanbul için Londra, Paris, Roma, Moskova gibi) ucuz kalan fiyatlardan kaynaklanıyor. Sektöre sorarsanız bu listeyi 100 maddeye tamamlayabilir. Fakat bir ayrıntı sadece benim mi dikkatimi çekiyor?

O Pahalı Evin Fiyatına Aslında Neler Dahil?

Ev satın alanların metrekare bazında gördüğü, fakat çoğu zaman bunun parasal karşılığı konusunda çok düşünmediği bir ayrıntı bu.

O zaman Türkiye'de son 3.5 yılda zaman bir ev satın alanların ödediği faturanın toplam ayrıntısını ben açıklayayım:

Türkiye'de son 3.5 yılda 2.3 milyon adet bina için yapı ruhsatı alındı. Bu ruhsatların toplam yüzölçümü yaklaşık 455 milyon metrekare. Bu kadar metrekareye biçilen toplam bedel ise 276 milyar Türk Lirası. Ve işte çarpıcı gerçek. Bu binaların sadece 274 milyon metrekaresi konut kullanım alanı. Yani oturulacak veya işyeri olarak kullanılacak olan alan, toplam inşa edilen alanın sadece yüzde 60'ını oluşturuyor. Geri kalan alan ise konut dışı kullanım alanı (park yeri, kömürlük, ardiye vs gibi) ile ortak kullanım alanı olarak kabul edilen (merdiven, asansör boşluğu, bahçe payı, yeşil alan vs gibi). Peki bu alanlara ödediğimiz toplam rakam ne kadar?

110 milyar lira, yani 62 milyar dolar! 

Bunun Türkçesi şu: Bir evde oturduğumuz, yemek yediğimiz, banyo yaptığımız, misafir ağırladığımız, balkon keyfi yaptığımız alanlara ödediğimiz rakam, toplam ödediğimiz rakamın sadece 5'te 3'ünü oluşturuyor. Geri kalanı apartman hayatı sürmek için ödediğiniz ekstra bedeller.

Yani Türkiye'de, apartman boşluğu da oturduğumuz evin kendisi kadar hızlı değerleniyor. Çünkü yatak odasının metrekare fiyatı ile ardiyenin metrekare fiyatı birbiriyle aynı. Peki birinin çıkıp, "Ben ardiye kullanmak istemiyorum kardeşim, satın almıyorum" deme hakkı var mı? Yok!

Peki örneğin tapuya işlenen otopark için ödenen metrekare fiyatı, aracınızı kaç yıl boyunca özel bir otoparka verdiğinizde ödeyeceğiniz rakama denk düşüyor? Ya da asansör boşluğuna örneğin 2012 yılı için ödenen metrekaresi 687 liralık bedel, o asansörde yapılan katlar arası yolculuğu dünyanın en pahalı seyahatlerinden biri haline getirmiyor mu?

Hal böyle olunca 100 metrekare daireye 140 metrekarelik para ödemek, vatandaşın anahtar hayalini apartman boşluğuna gömüyor.

İnşaat Sektörü ve Konut Kredisinde Yaşanan Kriz Orta Sınıfı Vurdu

İnşaat sektörü ve banka kredileriyle (esas olarak konut kredisi ve inşaat sektörü kredileri) şişirilen/büyütülen, neo-liberal mucizenin kahramanı ülkeler; İspanya, Portekiz, Yunanistan, İtalya tarihlerinde görmedikleri bir hezimet duygusu ve aşağılanmayla karşı karşıya.

Odatv yazarlarında Ahmet Müfit, Avrupa’da neo-liberal aşırı finansallaşmanın neden olduğu ekonomik krizi değerlendirdi. Müfit yazısında şu konulara değindi.

Avrupa’da sokaklar, meydanlar, hane halklarını borçlandırılmasına dayalı neo-liberal aşırı finansallaşmanın neden olduğu ekonomik krizin kaybedeni orta sınıf insanlarla dolu. İnşaat sektörü ve banka kredileriyle (esas olarak konut kredisi ve inşaat sektörü kredileri) şişirilen/büyütülen, neo-liberal mucizenin kahramanı ülkeler; İspanya, Portekiz, Yunanistan, İtalya tarihlerinde görmedikleri bir hezimet duygusu ve aşağılanmayla karşı karşıya.

ABD Merkez Bankası Başkanı Bernanke aksini iddia etse de, ABD’de de durum Avrupa’dan daha iyi değil. Sokaklar durulmuyor. Yapısal olarak patlaması kaçınılmaz olan, ancak patlayınca her nasılsa, herkesin birden şaşırıverdiği krizin başlangıcından bu yana Amerika’da 4 milyon aile evini kaybetmiş durumda. Evini ve işini kaybetmiş insanlar sokakta yaşıyor. Sokakta yaşayan çocukların sayısı 1,5 milyonu aşmış durumda. Aynı Amerika’da, 19 milyona yakın ev ise boş durumda. Ailelerin kriz öncesi, 100 lira borçlanarak aldıkları ev, özellikle arzın yüksek olduğu yerlerde bu gün 50 lira bile etmiyor. Ev elden gitse de borç kapanmıyor. 

Aynı durum Avrupa’nın mortgage cennetleri (ispanya, Portekiz, İrlanda, vb.) için de geçerli. Avrupa’da hala insanları sokağa attırtmayan, yaralanmış da olsa bir sosyal devletin varlığını sürdürüyor olması, krizin hane halkları üzerindeki etkisinin, ABD’de gördüğümüz çarpıcı boyutlara ulaşmasını şu an için engelliyor

Piyasanın krizin çözümü için bulduğu formül de tam bu konuyla yani sosyal devletin geleceği ile ilgili. Sosyal hakların budanması. Krizin yükünü paraları batıran politikacılara, piyasa oyuncularına (bankalar, finans kuruluşları, emeklilik fonları, vb.) değil, krizde tüm varlıklarını ve işini kaybeden bu ülkelerin vatandaşlarına keselim. Sosyal devleti yok edelim. Parası olmayana sağlık hizmetini bile çok gören Amerika’ya benzeyelim. ABD’de yaşanan başkanlık yarışında tartışılan konuların başında, vatandaşın sağlık sigortası var. Cumhuriyetçiler neredeyse krizin suçunu, Obama’nın geniş toplum kesimleri için yaptığı tek olumlu şey olan sağlık reformuna yükleyecekler. “Parası olmayan sağlık hizmeti almaz kriz biter” demeye getiriyorlar.

Gerek Avrupa’da gerekse Amerika’da sokağa dökülen insanlara uygulanan muamele ise aynı. Fiks menü; Biber gazı üstü sopa Finans kanallarından birinde, program sunucusu, para ile para kazanma mesleğini icra eden konuğuna soruyor: Sizce hükümetler sokaklara mı yoksa piyasaya mı kulak verecek? “Sokaklardaki vatandaş” yani insanlar. 

Piyasa Kim?

İtalya’nın, halka değil piyasaya sorumlu “teknokrat” başbakanı Mario Monti bunun cevabını biliyor olmalı ki, Fransa’nın yeni Cumhurbaşkanı Hollande ile görüşmesinde, piyasaların devletleri cezalandırdığını söylemiş. Devletler piyasalara karşı hangi suçu işledi de karşılığında cezalandırılıyorlar, yada piyasalar koskoca devletleri cezalandıracak gücü nereden buluyorlar, o konuda bir şey söylemiyor hazret. 

Sovyetler Birliği’nin dağılması sonrasında oluşan ideolojik boşluktan da yararlanarak, demokrasiyi piyasa ekonomisinin varlığı koşuluna bağlayan neo-liberal aydınlar ile sözde solcu politikacılar ise Avrupa’da Amerika’da yaşananlar karşısında sessiz.

İşlerine geldiğinde, demokrasi lafını dillerinden düşürmeyen, devlet ekonomiye karışmasın diyerek insanların ücretsiz eğitim ve sağlık hizmeti almasına, kamu kaynaklarının sosyal amaçlarla kullanılmasına dahi karşı çıkan bu insanlar, dünyanın her yanından gelen çığlıklara, sokakta yatan çocuklara, işini kaybettiği için intihar eden insanlara karşı sessiz. Görmüyor, duymuyor, konuşmuyorlar. Yaşananlarla ilgili hiçbir sorumlulukları yokmuş gibi davranıp, geçmişte olduğu gibi bugün de işlerin maşa kullanılarak halledilmesini bekliyorlar. Bu dönemdeki en önemli maşaları, siyasetten yani toplumun tercihlerinden bağımsız olması için çok uğraştıkları, piyasaya duyarlı Merkez Bankaları. Bugün yaşananları, bu güne kadar yürütülen politikaların sonucu delil de, doğal bir afetmiş gibi sunmaya çalışıyorlar.

Gerçek ise öyle değil. Finans dünyasında bugün yaşananlar, Emil Zola’nın, 1800’lü yılların ikinci yarısında Paris Borsası’nda yaşanan finansal spekülasyonları ve tüm topluma yansıyan acı sonuçlarını anlattığı “Para” isimli romanında yazılanların tekrarı gibi neredeyse. Aradan geçen 100 yılı aşkın dönemde yaşanan diğer krizler de cabası. Avrupa’da, Amerika’da durum, orta sınıf açısından tam bir felaket halini almış durumda. Her geçen gün yaşam standartlarından, kendilerinin, çocuklarının geleceğinden bir şeyleri alıp götürüyor. 

Gelelim kendi ülkemize. Daha düne kadar, “Her yer batarken, biz de işler yolunda, pozitif ayrıştık” diyerek topluma gaz veren finans lobisi ve ekonomi yönetimi, artan bütçe açığı, peş peşe gelen zamlar, vergi artışları karşısında söylem değiştirme telaşına düştüler. Yaşananlara kendilerinin de inanacağı gerekçeler bulma çabasındalar. Dünya’da, Türkiye’de bunlar yaşanır, herkes konuşurken, muhalefet cephesi anlaşılmaz bir şekilde sessiz. 

24 Ocak kararlarıyla başlayıp, 30 yılı aşkın süredir, vatandaşın sırtına yüklenen onca krize karşın kesintisiz sürdürülen neo-liberal ekonomi politikalarına karşı sistemik eleştiri getiremeyen muhalefetin gündeminde ekonomik sorunlar yer bulamıyor nedense. 

Gerek Kılıçdaroğlu, gerekse Bahçeli’nin iktisatçı olduğu da düşünüldüğünde, bu duruma anlam vermek iyice zorlaşıyor. Ya bildikleri bir şeyler var da bize söylemiyorlar, ya da itirazları yok uygulanan ekonomi politikalarına..

Konut Kredileri Yükselişte

Konut kredileri son yıllarda Türkiye’ deki konut talebinin önemli belirleyicilerinden biri haline gelmiş durumda. Dolayısıyla konut kredisi kullanımının yeniden yükselişe geçmesi konut talebininde yükselişe geçtiği anlamına geliyor.

Capital Dergisi Eylül ayındaki sayısında konuta olan talebi, konut kredisinde faizin etkisini ve konut satışlarını değerlendirdi. Capital mortgage ekinde şu konulara yer verildi:

Konut Talebinde Toparlanma Sinyalleri Var

Geçen yılın ikinci yarısında yavaşlama eğilimine giren konut talebi bu yılın bahar aylarında yeniden toparlanmaya başladı gibi. O dönemde konut kredisi faizlerinin yükselişe geçmesi kullanılan konut kredisi miktarının giderek azalmasına neden olmuştu. Bahar aylarında faizlerin yavaş yavaş düşüşe geçmesi ise konut kredisi kullanımının yeniden yükselmeye başlamasını sağlamışa benziyor. Konut kredisi kullanımının yeniden yükselmeye başlaması ise konut satışlarının da toparlamakta olduğu anlamına geliyor.

Faiz Etkisi 

Konut kredisi faizleri 2010 yılının son çeyreğinde tek haneye kadar düşmüş, bu dönemde kullanılan konut kredisi miktarı ise 10,9 milyar liraya ulaşarak rekor kırmıştı. Fakat Merkez Bankası’nın ekonominin aşırı ısındığı gerekçesiyle para politikasını sıkmaya başlamasıyla bir süre sonra faizler yükselmeye başlamıştı. 2011’in yaz aylarında Avrupa’ daki borç krizi yüzünden küresel finans piyasalarının karışması ise bunun üzerine tuz biber ekmişti. Geçen yılın sonlarında konut kredisi oranları yüzde 14’e dayanmış, bu da konut kredisi kullanımını bir yıl önceki düzeyinin yarısına kadar çekmişti.

Konut kredisi faizlerindeki yüksek seyir bu yılın ilk çeyreğinde de sürdü. Türkiye Bankalar Birliği’nin (TBB) verilerine göre, bu durum söz konusu dönemde kullanılan konut kredisi miktarı ise 5 milyar liranın da altına çekti. Dolayısıyla ilk çeyrekte konut talebindeki durum yine pek parlak görünmüyordu.


Fakat ikinci çeyrekte bu durum değişmişe benziyor. Bu dönemde yurt dışı finansman olanaklarının biraz düzelmesiyle faizlerin bir miktar düşmesi konut kredisi kullanımını hemen yükseltmiş gibi gibi görünüyor.  


Esasında TBB’nin bu döneme ilişkin verileri henüz açıklanmadığı için bu konuda kesin bilgimiz yok. Fakat verileri henüz açıklanmadığı için bu konuda kesin bilgimiz yok. Fakat kredi kullanımına paralel bir seyir izleyen kredi hacmindeki değişim, ikinci çeyrekte 2,5 milyar liraya ulaşmış bulunuyor. Bu da kredi geri ödemelerinin önceki çeyrek dönemdekilere yakın (4 milyar lira dolayı) olduğu varsayımıyla , ikinci çeyrekteki konut kredisi kullanımının 6,5 milyar lira civarında gerçekleşmiş olabileceğini düşündürüyor. Bu tutar ise önceki üç çeyrek dönemdeki kredi kullanımının üzerinde bulunuyor.

Krediler Yükselişte

Temmuz ayında konut kredisi faizi yüzde 12,5 civarına düşmüştü. Aynı ayda konut kredisi hacmindeki artış ise 670 milyon lirayı bulmuştu. Merkez Bankası’nın ekonomideki aşırı yavaşlama yüzünden para politikasını yavaş yavaş gevşetmeye başlaması nedeniyle bu gelişmeler devam edecek gibi de görünüyordu.

Konut kredileri son yıllarda Türkiye’ deki konut talebinin önemli belirleyicilerinden biri haline gelmiş durumda. Dolayısıyla konut kredisi kullanımının yeniden yükselişe geçmesi konut talebininde yükselişe geçtiği anlamına geliyor. Yalnız Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) konut satış istatistikleri sadece tapu kayıtlarına dayandığı ve inşaat halindeyken satışı yapılan konutları içermediği için bu gelişmeyi orada göremeyebiliriz. Bunu konut inşaatı istatistiklerinde görme ihtimalimiz daha yüksek. Konut talebindeki yükseliş , inşaat şirketlerini üretimi arttırmaya yönlendireceği için, inşaatına başlanan konut sayısını da yükseltecektir.

Konut Satışlarındaki Düşüş Durdu

Konut kredisi faizdeki düşüşle konut talebinin yeniden artacağı beklentisi, inşaat şirketlerini üretimi arttırmaya teşvik etmiş gibi görünüyor

Capital mortgage Eylül ayında ekinde, konut satış rakamları konusunda yapılan araştırmalara yer verdi.

Konut Satışlarındaki Düşüş Durdu

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) verilerine göre, 2012’nin ilk çeyreğinde 115 bin 637 konutun inşaatına başlandı. Bu dönemde inşaatı tamamlanıp iskana açılan konut sayısı yüzde ise 108 bin 798 olarak gerçekleşti. Geçen yılın aynı dönemine göre , inşaatına başlanan konut sayısı yüzde 4,6 , iskana açılan konut sayısı ise yüzde 2, 7 yükseliş gösterdi.

 İnşaatına başlanan konut sayısı geçen yılın dört çeyrek döneminde de önceki yılın gerisinde kalmıştı. Dört çeyrek süren bu düşüşten sonra inşaatına başlanan konut sayısının az da olsa yükseliş göstermesi olumlu. Bu durum elindeki konut stokunun erimeye başlamasından ve de ilk çeyreğin ortalarından itibaren faizlerin yavaş yavaş düşüşe geçmesinden kaynaklanmışa benziyor. Konut kredisi faizdeki düşüşle konut talebinin yeniden artacağı beklentisi, inşaat şirketlerini üretimi arttırmaya teşvik etmiş gibi görünüyor. İkinci çeyrekten itibaren konut talebinden gerçekten yükseliş belirtileri geldiğine göre , yılın kalan döneminde de inşaatına başlanan konut sayısının artmaya devam ettiğini görebiliriz. 

 2010’ da inşaatına başlanan olağanüstü sayıdaki konutun peyderpey bitirilmesi nedeniyle , geçen yıl iskana açılan konut sayısında ki artış çok yükseklerdeydi. Bu yılın ilk çeyreğinde bu artışın neredeyse durması , eldeki konut stokunun erimeye başladığını işaret ediyor. Bu erime önümüzdeki dönemde iskana açılan konut sayısının düşüş göstermesine de sebep olabilir. İskana açılan konut sayısındaki yükselişin yeniden hızlanması için, öncelikle inşaatına başlanan konut sayısının artması ve eldeki konut stokunu büyütmesi gerekiyor.

İlk Çeyrekte 96 Bin Konut Satıldı

Bu yılın ilk çeyreğinde satılan konut sayısı 96 bin 92 olarak gerçekleşti. Bu sayı geçen yılın aynı döneminde satılan konut sayısının yüzde 5,5 üzerinde bulunuyor. 2011’in ilk çeyreğinde 91 bin 71 adet konut satılmıştı. 

 Bütün göstergeler konut talebinde gerilemeye işaret etmesine rağmen, geçen yıl konut satışlarında ki artış çok yüksek düzeylerdeydi.

Bunun nedenini Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) konut satış istatistiklerinin tapu kayıtlarına dayanması oluşturuyor. Gerçekte satışı daha önce ve inşaat aşamasındayken yapılan ama geçen yıl tamamlanıp iskana açılan konutların tapuya kayıt ettirilmesi, 2011’ de konut satışlarının da yüksek görünmesine yol açmış bulunuyor. Nitekim konut satışlarındaki değişim ile iskana açılan konut sayısındaki değişim arasındaki paralellik buna işaret ediyor. 

 Bu yılın ilk çeyreğinde konut satışlarındaki artışın yavaşlamış görünmesi de iskana açılan konut sayısındaki yavaşlamadan kaynaklanmış olabilir. Eldeki konut stokunun azalması nedeniyle yılın kalan döneminde de iskana açılan konut sayısı düşük kalacak gibi göründüğüne göre , aynı durumu konut satışları için de bekleyebiliriz. Gerçekte ise konut kredisi kullanımının yeniden yükselmeye başlaması konut talebinde artış getireceğe benziyor. 

 İlk çeyrekte konut satışları Türkiye genelinde yüzde 5,5 artarken , bu açıdan en büyük pazar olan İstanbul’ daki artış yüzde 10,7 yi buldu. İkinci büyük pazar olan Ankara ‘ da ise konut satışları yüzde 8,9 azaldı. Üçüncü büyük ilimiz İzmir’de ise konut satışlarında yüzde 13 oranında artış yaşandı.